Dấu chân carbon: Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm khi chuyển đổi xanh?
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến hoạt động sản xuất và thương mại toàn cầu, “dấu chân carbon” (Carbon Footprint) đã trở thành một trong những chỉ số quan trọng giúp đánh giá mức độ phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ. Đây không chỉ là một khái niệm về môi trường mà còn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Dấu chân carbon là gì?
Dấu chân carbon là tổng lượng khí nhà kính phát sinh trực tiếp và gián tiếp từ các hoạt động của một cá nhân, tổ chức, sản phẩm hoặc dịch vụ trong suốt vòng đời của chúng. Các khí này được quy đổi về đơn vị tương đương carbon dioxide (CO₂e) để thuận tiện cho việc đo lường và so sánh.
Đối với doanh nghiệp, dấu chân carbon có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau như:
- Tiêu thụ điện năng trong sản xuất;
- Sử dụng nhiên liệu cho lò hơi, máy phát điện và phương tiện vận tải;
- Quá trình sản xuất phát sinh khí nhà kính;
- Tiêu thụ nguyên vật liệu và hóa chất;
- Hoạt động logistics, vận chuyển và chuỗi cung ứng.
Việc xác định đầy đủ các nguồn phát thải là bước đầu tiên để xây dựng chiến lược giảm phát thải hiệu quả.
Vì sao doanh nghiệp cần đo lường dấu chân carbon?
Trước đây, việc giảm phát thải chủ yếu mang tính tự nguyện. Tuy nhiên, cùng với xu hướng phát triển bền vững và các cam kết Net Zero trên toàn cầu, việc quản lý phát thải đang trở thành yêu cầu ngày càng phổ biến từ chính phủ, khách hàng, nhà đầu tư và các tập đoàn đa quốc gia.
Đo lường dấu chân carbon giúp doanh nghiệp:
- Hiểu rõ các nguồn phát thải trong toàn bộ hoạt động sản xuất và kinh doanh;
- Xác định các cơ hội tiết kiệm năng lượng, nước và nguyên vật liệu;
- Xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với điều kiện sản xuất;
- Đáp ứng yêu cầu về ESG, CBAM, kiểm kê khí nhà kính và các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng quốc tế;
- Nâng cao uy tín thương hiệu và khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu.
Dấu chân carbon được tính như thế nào?
Việc tính toán dấu chân carbon thường bao gồm ba bước cơ bản:
Xác định nguồn phát thải
Doanh nghiệp cần thống kê toàn bộ các hoạt động phát sinh khí nhà kính như sử dụng điện, nhiên liệu, nguyên liệu, vận chuyển và xử lý chất thải.
Thu thập dữ liệu hoạt động
Bao gồm lượng điện tiêu thụ, nhiên liệu sử dụng, khối lượng nguyên vật liệu, sản lượng sản xuất, khoảng cách vận chuyển và các dữ liệu liên quan.
Áp dụng hệ số phát thải
Các dữ liệu hoạt động sẽ được nhân với hệ số phát thải tương ứng để quy đổi về lượng phát thải CO₂e, từ đó xác định tổng dấu chân carbon của doanh nghiệp hoặc sản phẩm.
Doanh nghiệp có thể giảm dấu chân carbon bằng cách nào?
Sau khi xác định được lượng phát thải, doanh nghiệp có thể triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm dấu chân carbon, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất.
Một số giải pháp phổ biến bao gồm:
- Thực hiện kiểm toán năng lượng để phát hiện các cơ hội tiết kiệm điện và nhiên liệu;
- Áp dụng Hiệu quả tài nguyên và Sản xuất sạch hơn (RECP) nhằm giảm tiêu hao nguyên vật liệu, nước và năng lượng;
- Đầu tư vào công nghệ, thiết bị có hiệu suất cao;
- Tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo;
- Tối ưu hóa logistics và chuỗi cung ứng;
- Thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ và xây dựng kế hoạch giảm phát thải.
Trong nhiều trường hợp, các giải pháp giảm phát thải cũng giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Cơ hội từ quá trình chuyển đổi xanh
Việc quản lý dấu chân carbon không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu pháp lý mà còn tạo ra nhiều lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Khi thị trường carbon và các cơ chế định giá phát thải ngày càng phát triển, những doanh nghiệp chủ động giảm phát thải sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh, tham gia chuỗi cung ứng bền vững và nâng cao hình ảnh thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Đồng hành cùng doanh nghiệp
Với gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững, VNCPC hỗ trợ doanh nghiệp:
- Kiểm kê khí nhà kính;
- Đánh giá dấu chân carbon của doanh nghiệp và sản phẩm;
- Tư vấn Hiệu quả tài nguyên và Sản xuất sạch hơn (RECP);
- Kiểm toán năng lượng, nước;
- Xây dựng lộ trình giảm phát thải và Net Zero;
- Tư vấn xây dựng báo cáo ESG và phát triển bền vững.
Đo lường dấu chân carbon không chỉ là yêu cầu của hiện tại mà còn là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và phát triển bền vững trong tương lai.
VNCPC
