ESG khác gì CSR và phát triển bền vững?

/in /by

Trong bối cảnh ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc trong đầu tư, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn lúng túng trong việc phân biệt giữa ESG, CSR (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp) và phát triển bền vững. Việc nhầm lẫn ba khái niệm này không chỉ dẫn đến triển khai sai trọng tâm mà còn khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội tiếp cận vốn và thị trường quốc tế.

CSR: Trách nhiệm xã hội nhưng chưa đủ

CSR (Corporate Social Responsibility) là khái niệm tập trung vào các hoạt động đóng góp cho cộng đồng và xã hội. Các chương trình từ thiện, tài trợ giáo dục, hỗ trợ y tế hay hoạt động thiện nguyện của doanh nghiệp đều được xếp vào CSR.

Khái niệm này bắt nguồn từ phong trào phản đối các doanh nghiệp lớn gây ra ô nhiễm môi trường và bóc lột lao động. Vào những năm 1970-1980, CSR được đề cập chính thức hơn khi các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) thúc đẩy các tiêu chuẩn đạo đức kinh doanh. Đến 1990, CSR được tích hợp vào chiến lược kinh doanh của nhiều doanh nghiệp lớn, với trọng tâm là bảo vệ môi trường, quyền con người và phát triển bền vững.

ESG – CSR – phát triển bền vững không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau.

Theo đó, CSR yêu cầu doanh nghiệp cân nhắc các tác động lâu dài đến những bên liên quan như người lao động, khách hàng, cộng đồng địa phương, môi trường.

CSR giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực, nâng cao uy tín thương hiệu và tạo thiện cảm với xã hội. Tuy nhiên, CSR mang tính tự nguyện, không có chuẩn mực đo lường thống nhất và thường không gắn trực tiếp với chiến lược kinh doanh hay quản trị rủi ro.

Vì vậy, CSR chỉ trả lời câu hỏi doanh nghiệp “có làm điều tốt hay không”, nhưng không cung cấp thông tin để nhà đầu tư đánh giá mức độ bền vững hay khả năng tạo giá trị dài hạn.

Phát triển bền vững: Khái niệm rộng và khó đo lường

Phát triển bền vững (Sustainability) là khái niệm bao trùm hơn, hướng tới việc đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Trong doanh nghiệp, phát triển bền vững thường gắn với chiến lược dài hạn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan.

Tuy nhiên, chính vì phạm vi rộng, phát triển bền vững dễ trở thành khẩu hiệu nếu không có công cụ đo lường cụ thể. Do thiếu các chỉ số chuẩn hóa, khái niệm này khó được sử dụng trực tiếp trong phân tích đầu tư hay đánh giá rủi ro.

Nói cách khác, phát triển bền vững thể hiện định hướng và tầm nhìn, nhưng chưa đủ cụ thể để trở thành cơ sở cho quyết định tài chính.

ESG: Khung đánh giá rủi ro và giá trị doanh nghiệp

ESG (Environmental – Social – Governance) khác biệt về bản chất so với CSR và phát triển bền vững. Đây không phải là hoạt động thiện nguyện hay tuyên bố chiến lược, mà là một khung đánh giá được sử dụng rộng rãi bởi nhà đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: môi trường (phát thải, tài nguyên, biến đổi khí hậu), xã hội (lao động, chuỗi cung ứng, an toàn và nhân quyền) và quản trị (minh bạch, đạo đức kinh doanh, quản trị rủi ro). Các yếu tố này được đo lường thông qua dữ liệu, chỉ số và quy trình quản trị cụ thể.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: Môi trường – Xã hội – Quản trị

Khác với CSR, ESG gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận vốn, định giá doanh nghiệp và mức độ rủi ro dài hạn. Đối với nhiều doanh nghiệp, ESG không còn là lựa chọn tự nguyện mà đang trở thành yêu cầu gần như bắt buộc.

Doanh nghiệp đang nhầm lẫn ở đâu?

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp coi các hoạt động CSR là ESG, hoặc tập trung làm báo cáo hình thức nhưng thiếu dữ liệu đáng tin cậy. Một số khác chỉ chú trọng yếu tố môi trường mà bỏ qua quản trị – trong khi quản trị yếu thường là nguyên nhân gốc rễ của các thất bại ESG.

Những nhầm lẫn này có thể dẫn đến điểm ESG thấp, khó tiếp cận vốn, mất cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế và thậm chí đối mặt với cáo buộc tẩy xanh (greenwashing).

Cần hiểu thế nào cho đúng?

CSR, phát triển bền vững và ESG không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau. CSR hỗ trợ hình ảnh và trách nhiệm xã hội; phát triển bền vững thể hiện tầm nhìn dài hạn; còn ESG là hệ thống quản trị rủi ro và tạo giá trị, gắn chặt với tài chính và đầu tư.

Trong bối cảnh mới, ESG không còn là câu chuyện đạo đức hay truyền thông, mà là yếu tố sống còn quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.

VNCPC

Đánh giá vòng đời sản phẩm – giải pháp tối ưu cho phát triển bền vững

/in /by

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng xanh và bền vững, Đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) đã trở thành một công cụ then chốt giúp doanh nghiệp khẳng định trách nhiệm môi trường. LCA không chỉ là một báo cáo kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho nỗ lực của công ty trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng.

LCA là gì?

LCA (Life Cycle Assessment) là phương pháp đánh giá và đo lường các tác động môi trường liên quan đến một sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình trong suốt toàn bộ vòng đời của nó. Quá trình này được tính toán kỹ lưỡng từ khâu khai thác nguyên liệu thô, sản xuất, vận chuyển cho đến khi sản phẩm được sử dụng và cuối cùng là xử lý hoặc tái chế.

Việc thực hiện LCA cho phép doanh nghiệp tích hợp các thông tin bền vững vào báo cáo quản trị, giúp nâng cao tính minh bạch và uy tín thương hiệu đối với nhà đầu tư và người tiêu dùng.

Các giai đoạn và phương pháp tiếp cận LCA

Một vòng đời sản phẩm thông thường sẽ trải qua 5 bước chính:

  1. Khai thác nguyên liệu thô.
  2. Sản xuất và chế biến.
  3. Vận chuyển và phân phối.
  4. Sử dụng và bán lẻ.
  5. Xử lý hoặc tái chế chất thải.

Tùy vào mục tiêu của doanh nghiệp, có thể lựa chọn các cách tiếp cận LCA khác nhau:

  • Cradle-to-gate (Từ nôi đến cổng): Đánh giá từ khi khai thác nguyên liệu đến khi sản phẩm rời khỏi nhà máy.
  • Cradle-to-grave (Từ nôi đến mộ): Đánh giá toàn diện từ nguyên liệu đến khi sản phẩm hết vòng đời.
  • Cradle-to-cradle (Từ nôi đến nôi): Đây là cách tiếp cận thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, đánh giá đến khi sản phẩm được tái chế để bắt đầu một vòng đời mới.

Quy trình thực hiện LCA chuẩn ISO

Việc đánh giá vòng đời sản phẩm được chuẩn hóa quốc tế thông qua bộ tiêu chuẩn ISO 14000. Trong đó, hai tiêu chuẩn cốt lõi bao gồm:

  • ISO 14040:2006: Quy định về các nguyên tắc và khuôn khổ chung của LCA.
  • ISO 14044:2006: Đưa ra các yêu cầu và hướng dẫn chi tiết để thực hiện mô hình hóa hệ thống và báo cáo kết quả.

Một nghiên cứu LCA chuẩn thường bao gồm 4 giai đoạn có mối liên hệ mật thiết:

Giai đoạn 1: Xác định mục tiêu và phạm vi nghiên cứu.

Giai đoạn 2: Phân tích kiểm kê: Thu thập dữ liệu đầu vào và đầu ra của hệ thống.

Giai đoạn 3: Đánh giá tác động: Chuyển đổi dữ liệu kiểm kê thành các tác động môi trường cụ thể.

Giai đoạn 4: Giải thích kết quả: Đưa ra kết luận và các cơ hội cải thiện

Lợi ích vượt trội khi doanh nghiệp thực hiện LCA

Thực hiện LCA mang lại nhiều giá trị chiến lược thay vì chỉ là tuân thủ quy định:

Xác định “điểm nóng” (Hotspots): Giúp doanh nghiệp biết rõ giai đoạn nào gây tác động môi trường lớn nhất để ưu tiên cải thiện, từ đó tiết kiệm chi phí và giảm chất thải.

Mở rộng phạm vi đánh giá: Không chỉ dừng lại ở phát thải carbon (GHG), LCA còn đo lường các tác động như suy giảm ôzôn, sử dụng đất, cạn kiệt tài nguyên và tiêu thụ nước.

Hỗ trợ tiếp thị và thiết kế: Thúc đẩy chiến lược “Thiết kế vì môi trường (DfE)”, giúp sản phẩm có lợi thế cạnh tranh và tránh các rủi ro về “tẩy xanh” (greenwashing).

Thu hút đầu tư: Các hoạt động LCA chuyên sâu giúp nâng cao điểm số ESG, dẫn đến sự quan tâm lớn hơn từ các nhà đầu tư và lòng trung thành của khách hàng.

Các công cụ phần mềm hỗ trợ LCA

Để thực hiện LCA một cách chính xác, doanh nghiệp thường sử dụng các phần mềm chuyên dụng như:

  • SimaPro & GaBi: Phù hợp cho nhiều lĩnh vực sản xuất, năng lượng, ô tô
  • OpenLCA: Công cụ nguồn mở linh hoạt cho quản lý chất thải và xây dựng
  • OneClickLCA: Tập trung đặc biệt vào đánh giá tác động môi trường trong lĩnh vực xây dựng

Có thể thấy, LCA không chỉ đơn thuần là một quy trình kỹ thuật để đo lường các chỉ số môi trường, mà đã trở thành một chiến lược kinh doanh thông minh trong kỷ nguyên xanh. Việc hiểu rõ mọi tác động từ “nôi” đến “mộ” giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ các quy định quốc tế ngày càng khắt khe mà còn tìm ra những cơ hội để tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu lãng phí và cải tiến quy trình sản xuất một cách hiệu quả.

Trong một thị trường mà người tiêu dùng và nhà đầu tư ngày càng ưu tiên các giá trị bền vững, việc thực hiện LCA một cách bài bản chính là minh chứng rõ ràng nhất cho trách nhiệm của doanh nghiệp. Đây không chỉ là công cụ để bảo vệ môi trường, mà còn là “kim chỉ nam” giúp doanh nghiệp nâng tầm thương hiệu, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tạo dựng lợi thế cạnh tranh vững chắc trên trường quốc tế

VNCPC