ESG khác gì CSR và phát triển bền vững?

Trong bối cảnh ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc trong đầu tư, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn lúng túng trong việc phân biệt giữa ESG, CSR (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp) và phát triển bền vững. Việc nhầm lẫn ba khái niệm này không chỉ dẫn đến triển khai sai trọng tâm mà còn khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội tiếp cận vốn và thị trường quốc tế.

CSR: Trách nhiệm xã hội nhưng chưa đủ

CSR (Corporate Social Responsibility) là khái niệm tập trung vào các hoạt động đóng góp cho cộng đồng và xã hội. Các chương trình từ thiện, tài trợ giáo dục, hỗ trợ y tế hay hoạt động thiện nguyện của doanh nghiệp đều được xếp vào CSR.

Khái niệm này bắt nguồn từ phong trào phản đối các doanh nghiệp lớn gây ra ô nhiễm môi trường và bóc lột lao động. Vào những năm 1970-1980, CSR được đề cập chính thức hơn khi các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) thúc đẩy các tiêu chuẩn đạo đức kinh doanh. Đến 1990, CSR được tích hợp vào chiến lược kinh doanh của nhiều doanh nghiệp lớn, với trọng tâm là bảo vệ môi trường, quyền con người và phát triển bền vững.

ESG – CSR – phát triển bền vững không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau.

Theo đó, CSR yêu cầu doanh nghiệp cân nhắc các tác động lâu dài đến những bên liên quan như người lao động, khách hàng, cộng đồng địa phương, môi trường.

CSR giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực, nâng cao uy tín thương hiệu và tạo thiện cảm với xã hội. Tuy nhiên, CSR mang tính tự nguyện, không có chuẩn mực đo lường thống nhất và thường không gắn trực tiếp với chiến lược kinh doanh hay quản trị rủi ro.

Vì vậy, CSR chỉ trả lời câu hỏi doanh nghiệp “có làm điều tốt hay không”, nhưng không cung cấp thông tin để nhà đầu tư đánh giá mức độ bền vững hay khả năng tạo giá trị dài hạn.

Phát triển bền vững: Khái niệm rộng và khó đo lường

Phát triển bền vững (Sustainability) là khái niệm bao trùm hơn, hướng tới việc đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Trong doanh nghiệp, phát triển bền vững thường gắn với chiến lược dài hạn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan.

Tuy nhiên, chính vì phạm vi rộng, phát triển bền vững dễ trở thành khẩu hiệu nếu không có công cụ đo lường cụ thể. Do thiếu các chỉ số chuẩn hóa, khái niệm này khó được sử dụng trực tiếp trong phân tích đầu tư hay đánh giá rủi ro.

Nói cách khác, phát triển bền vững thể hiện định hướng và tầm nhìn, nhưng chưa đủ cụ thể để trở thành cơ sở cho quyết định tài chính.

ESG: Khung đánh giá rủi ro và giá trị doanh nghiệp

ESG (Environmental – Social – Governance) khác biệt về bản chất so với CSR và phát triển bền vững. Đây không phải là hoạt động thiện nguyện hay tuyên bố chiến lược, mà là một khung đánh giá được sử dụng rộng rãi bởi nhà đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: môi trường (phát thải, tài nguyên, biến đổi khí hậu), xã hội (lao động, chuỗi cung ứng, an toàn và nhân quyền) và quản trị (minh bạch, đạo đức kinh doanh, quản trị rủi ro). Các yếu tố này được đo lường thông qua dữ liệu, chỉ số và quy trình quản trị cụ thể.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: Môi trường – Xã hội – Quản trị

Khác với CSR, ESG gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận vốn, định giá doanh nghiệp và mức độ rủi ro dài hạn. Đối với nhiều doanh nghiệp, ESG không còn là lựa chọn tự nguyện mà đang trở thành yêu cầu gần như bắt buộc.

Doanh nghiệp đang nhầm lẫn ở đâu?

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp coi các hoạt động CSR là ESG, hoặc tập trung làm báo cáo hình thức nhưng thiếu dữ liệu đáng tin cậy. Một số khác chỉ chú trọng yếu tố môi trường mà bỏ qua quản trị – trong khi quản trị yếu thường là nguyên nhân gốc rễ của các thất bại ESG.

Những nhầm lẫn này có thể dẫn đến điểm ESG thấp, khó tiếp cận vốn, mất cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế và thậm chí đối mặt với cáo buộc tẩy xanh (greenwashing).

Cần hiểu thế nào cho đúng?

CSR, phát triển bền vững và ESG không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau. CSR hỗ trợ hình ảnh và trách nhiệm xã hội; phát triển bền vững thể hiện tầm nhìn dài hạn; còn ESG là hệ thống quản trị rủi ro và tạo giá trị, gắn chặt với tài chính và đầu tư.

Trong bối cảnh mới, ESG không còn là câu chuyện đạo đức hay truyền thông, mà là yếu tố sống còn quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.

VNCPC