Thúc đẩy cộng sinh công nghiệp tại KCN VSIP Bắc Ninh: Từ nhận diện nguồn lực đến cơ hội hợp tác
Sáng ngày 19/8/2026, tại KCN VSIP Bắc Ninh, Hội thảo “Cộng sinh công nghiệp trong KCN VSIP Bắc Ninh” đã được tổ chức nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhận diện, trao đổi và từng bước phát triển các cơ hội cộng sinh công nghiệp có tính khả thi.
Hội thảo là hoạt động thuộc khuôn khổ Dự án “Nhân rộng phương pháp tiếp cận KCN sinh thái để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam”, do Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO) tài trợ, được thực hiện bởi Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) và Bộ Tài chính (MOF).
Chương trình có sự tham gia của đại diện Ban Quản lý dự án, Ban Quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh, Công ty TNHH VSIP Bắc Ninh, các doanh nghiệp trong KCN VSIP, chuyên gia UNIDO, Công ty TNHH Trung tâm Sản xuất sạch hơn Việt Nam (VNCPC) và các đơn vị liên quan.
Đại biểu tham gia hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Cộng sinh công nghiệp không chỉ là trao đổi chất thải
Tại hội thảo, các chuyên gia đã chia sẻ những khái niệm, phương pháp và công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện cơ hội cộng sinh công nghiệp, đồng thời giới thiệu một số mô hình và kinh nghiệm thực tế tại Việt Nam và trên thế giới.
Một trong những thông điệp quan trọng được đưa ra là cộng sinh công nghiệp cần được nhìn nhận rộng hơn việc sử dụng chất thải hoặc sản phẩm phụ của doanh nghiệp này làm nguyên liệu cho doanh nghiệp khác.
Ông Tạ Văn Trung – Chuyên gia KCN sinh thái quốc gia- UNIDO
TS. Lê Xuân Thịnh – Giám đốc VNCPC
Ông Đinh Mạnh Thắng – Chuyên gia cao cấp của VNCPC
Cơ hội cộng sinh còn có thể hình thành từ nước, hơi, nhiệt dư, năng lượng, khí nén, hạ tầng, logistics, phòng thí nghiệm, bảo trì, đào tạo, ứng phó sự cố hoặc các dịch vụ dùng chung.
Trong phần trình bày của mình, ông Ankit Kapasi – chuyên gia về KCN sinh thái của Dss+ nhấn mạnh rằng thành công không nằm ở việc tìm ra hàng trăm ý tưởng cộng sinh, mà ở việc xác định được một số cơ hội thực tế, cụ thể và có khả năng được doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu, triển khai.
Thay vì chỉ hỏi “Doanh nghiệp đang có chất thải gì?”, doanh nghiệp có thể mở rộng góc nhìn: mình đang có nguồn lực nào dư thừa, đang cần nguồn lực nào, chi phí nào đang cao hoặc công đoạn nào đang gây khó khăn cho hoạt động sản xuất?
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nhìn thấy nhiều khả năng hợp tác hơn từ chính những dòng tài nguyên và năng lực hiện có.
Từ ý tưởng đến một cơ hội có thể triển khai
Theo chuyên gia, một kết quả đối sánh giữa bên có nguồn lực và bên có nhu cầu mới chỉ là một cơ hội tiềm năng, chưa phải là một dự án cộng sinh công nghiệp.
Ví dụ, nếu doanh nghiệp A có một sản phẩm phụ mà doanh nghiệp B có thể sử dụng, cần tiếp tục làm rõ: nguồn cung có đủ và ổn định không; chất lượng có đáp ứng yêu cầu không; khoảng cách giữa hai doanh nghiệp như thế nào; có cần lưu trữ, vận chuyển hoặc xử lý bổ sung không; các yêu cầu về môi trường, an toàn và pháp lý ra sao; và quan trọng hơn, cơ hội đó có mang lại lợi ích kinh tế cho các bên hay không.
Để hỗ trợ quá trình này, doanh nghiệp có thể xây dựng một “hộ chiếu tài nguyên” đơn giản cho những dòng tài nguyên quan trọng, tập trung vào sáu thông tin: đó là gì, số lượng bao nhiêu, chất lượng như thế nào, có sẵn khi nào, chi phí hiện tại là bao nhiêu và đang tồn tại những hạn chế gì.
Ở giai đoạn đầu, dữ liệu chưa cần hoàn toàn chi tiết. Mục tiêu là có đủ thông tin để nhận diện và sàng lọc cơ hội. Khi một cơ hội cho thấy tiềm năng rõ ràng, doanh nghiệp mới cần tiến hành đo đạc, lấy mẫu và đánh giá sâu hơn về kỹ thuật, tài chính.
Kết nối doanh nghiệp là yếu tố then chốt
Dữ liệu và các công cụ hỗ trợ đối sánh có thể giúp tìm kiếm cơ hội nhanh hơn, nhưng không thể thay thế sự trao đổi trực tiếp giữa các doanh nghiệp.
Một dòng nhiệt dư, lượng nước sau xử lý, công suất hạ tầng chưa sử dụng hết hay nhu cầu logistics của doanh nghiệp có thể không xuất hiện đầy đủ trong một bảng dữ liệu, nhưng lại được phát hiện thông qua trao đổi giữa cán bộ kỹ thuật và quản lý sản xuất.
Do đó, quá trình nhận diện cộng sinh công nghiệp cần kết hợp nhiều nguồn thông tin: phân tích dòng đầu vào – đầu ra, khảo sát thực tế tại nhà máy, trao đổi với doanh nghiệp, công cụ đối sánh, các nghiên cứu điển hình và thông tin về hạ tầng của khu công nghiệp.
Sau khi có nhiều ý tưởng, doanh nghiệp cần tiếp tục sàng lọc và ưu tiên dựa trên hai yếu tố chính: lợi ích tiềm năng và khả năng thực hiện.
Những cơ hội có lợi ích cao, nguồn cung – nhu cầu tương đối rõ ràng và điều kiện triển khai thuận lợi sẽ được ưu tiên cho bước nghiên cứu tiền khả thi.
Từ thảo luận đến những bước hành động tiếp theo
Bên cạnh phần trình bày chuyên môn, hội thảo dành thời gian để các doanh nghiệp cùng thảo luận về những cơ hội cộng sinh công nghiệp đã được xác định tại KCN VSIP Bắc Ninh, xem xét thứ tự ưu tiên và định hướng các bước tiếp theo. Các đại biểu cũng được khuyến khích đề xuất thêm những cơ hội mới từ chính nhu cầu và nguồn lực của doanh nghiệp mình.
Thông qua quá trình này, một ý tưởng cộng sinh cần từng bước làm rõ ai có thể cung cấp, ai có thể sử dụng, thông tin nào còn thiếu, rào cản nào cần giải quyết và ai sẽ chịu trách nhiệm cho bước tiếp theo.
Như thông điệp được nhấn mạnh tại hội thảo, cộng sinh công nghiệp không nhất thiết bắt đầu bằng một cơ sở dữ liệu hoàn hảo hay một công nghệ phức tạp. Điều quan trọng là hiểu doanh nghiệp đang có gì, đang cần gì và xác định nơi một giải pháp chung có thể tạo ra giá trị cho các bên.
Từ những kết nối ban đầu đó, các cơ hội cộng sinh công nghiệp có thể từng bước được phát triển thành những dự án cụ thể, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm tác động môi trường và thúc đẩy quá trình chuyển đổi KCN VSIP Bắc Ninh theo hướng KCN sinh thái.
VNCPC
